اعتیاد به کتامین نوعی وابستگی روانی و رفتاری به یک داروی بیهوشی توهمزا است که مصرف غیرپزشکی آن میتواند آسیبهای جدی به مغز، مثانه، کلیه و سلامت روان وارد کند. کتامین اگرچه در پزشکی برای بیهوشی و درمان درد کاربرد دارد، اما استفاده تفریحی از آن به دلیل ایجاد حس جدایی از واقعیت، سرخوشی موقت و کاهش درد، بهسرعت منجر به وابستگی میشود. بسیاری از مصرفکنندگان تصور میکنند این ماده اعتیادآور نیست، در حالی که اعتیاد به کتامین میتواند به اندازه مواد مخدر دیگر مخرب باشد.
اعتیاد به کتامین زمانی شکل میگیرد که مغز به اثرات شیمیایی آن وابسته شود. این ماده با مهار گیرندههای NMDA و تغییر عملکرد سیستم گلوتامات، ادراک، احساسات و حافظه را مختل میکند. در نتیجه فرد تجربهای شبیه خروج از بدن و فرار ذهنی از مشکلات دارد؛ اما تکرار این تجربه باعث میشود مغز برای رسیدن به همان حس، مصرف بیشتری طلب کند و چرخه وابستگی آغاز شود.
مصرف کتامین حتی در دفعات اولیه نیز میتواند خطرناک باشد، زیرا:
وابستگی طولانیمدت به این ماده پیامدهای جدی دارد و چند سیستم حیاتی بدن را درگیر میکند.
یکی از شناختهشدهترین عوارض مصرف مزمن کتامین است که باعث:
مصرف طولانیمدت باعث افت حافظه، کاهش قدرت تصمیمگیری و اختلال شناختی میشود.
افسردگی، اضطراب مزمن، تحریکپذیری، و در موارد شدید روانپریشی مشاهده میشود.
آسیب کلیه، مشکلات گوارشی و افزایش فشار خون از پیامدهای دیگر هستند.
اعتیاد به کتامین معمولاً با نشانههای جسمی، روانی و رفتاری همراه است.
علائم جسمی: کاهش وزن، تعریق زیاد، تهوع، دردهای ادراری
علائم روانی: وسوسه شدید مصرف، اضطراب، افسردگی، بیقراری
علائم رفتاری: انزوا، افت شغلی یا تحصیلی، درگیری خانوادگی
درمان باید مرحلهای، علمی و تحت نظر متخصص انجام شود، زیرا ترک خودسرانه احتمال عود را افزایش میدهد.
قطع مصرف و پاکسازی بدن تحت نظارت تیم درمانی انجام میشود.
درمان شناختی رفتاری (CBT) به بیمار کمک میکند محرکهای مصرف را شناسایی کرده و کنترل کند.
برای مدیریت اضطراب، افسردگی و علائم ترک استفاده میشود.
آموزش مهارتهای زندگی، مدیریت استرس و پیشگیری از بازگشت به مصرف.
محیط حمایتی روند درمان را تثبیت میکند.
در مراکز تخصصی، اعتیاد بهعنوان یک بیماری قابل درمان شناخته میشود. این مراکز با ارائه خدمات سمزدایی، رواندرمانی و بازتوانی، روند بهبودی را ایمنتر و مؤثرتر میکنند. مراکزی مانند کمپ ترک اعتیاد بهشت با حضور تیم درمانی مجرب و برنامههای علمی، محیطی امن برای درمان وابستگی فراهم میکنند.
اگر فرد دچار توهمهای مداوم، درد شدید ادراری، ناتوانی در کنترل مصرف یا افسردگی شدید شود، نیاز فوری به درمان تخصصی دارد؛ زیرا تأخیر میتواند آسیبهای جبرانناپذیر ایجاد کند.
اعتیاد به کتامین یک تهدید جدی برای مغز، دستگاه ادراری و سلامت روان است. با این حال، تشخیص زودهنگام، درمان تخصصی و حمایت خانواده میتواند روند بهبودی را تسریع کرده و از آسیبهای دائمی جلوگیری کند.
